Daniel Chodowiecki wraca do Gdańska. Muzeum Gdańska pokaże blisko 200 obiektów

Jak wyglądał Gdańsk sprzed blisko 250 lat, zanim miasto mogło zostać uchwycone na fotografii? Odpowiedzi na to pytanie przynosi nowa wystawa Muzeum Gdańska poświęcona Danielowi Chodowieckiemu, który w 300. rocznicę urodzin znów staje się bohaterem opowieści o swoim rodzinnym mieście.

Gdańszczanin, który dokumentował codzienność

Daniel Chodowiecki (1726-1801) należy do najważniejszych grafików europejskiego oświecenia. W historii zapisał się jako ilustrator i twórca scen z życia codziennego, a nie tylko autor przedstawień wielkich wydarzeń. Jego prace pokazują ulice, wnętrza domów, warsztaty, salony, stroje, gesty i relacje społeczne – czyli to, co zwykle umyka oficjalnym kronikom.

Zamiast idealizować rzeczywistość, artysta obserwował ją z reporterską precyzją. Dlatego jego grafiki są dziś traktowane jak wyjątkowe świadectwo epoki, które pozwala zajrzeć do świata sprzed kilkuset lat bez konieczności domyślania się detali. Właśnie ten aspekt twórczości Chodowieckiego jest osią wystawy zatytułowanej „Całe życie rysowałem życie”.

– W trzechsetną rocznicę urodzin Daniela Chodowieckiego oddajemy głos temu wybitnemu Gdańszczaninowi, którego twórczość na trwałe wpisała się w europejskie dziedzictwo kulturowe. Choć żył w XVIII wieku, jego prace wciąż potrafią opowiadać o sprawach bliskich także współczesnemu społeczeństwu. Dzięki tegorocznym wystawom możemy spojrzeć na świat oczami artysty sprzed trzech stuleci i przekonać się, że zmienia się scenografia, lecz wiele ludzkich doświadczeń pozostaje zaskakująco aktualnych. Zachęcam wszystkich do spojrzenia w lustro, które pozostawił nam Daniel Chodowiecki.

Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska

Wernisaż w Ratuszu Głównego Miasta i niemal 200 eksponatów

Wystawa zostanie otwarta 16 lipca 2026 r. o godz. 14.00 w Ratuszu Głównego Miasta w Gdańsku. Ekspozycję będzie można oglądać do 16 października 2026 r., a jej trzon mają tworzyć blisko 200 obiektów rozmieszczonych na dwóch piętrach i w kilku salach zabytkowej siedziby Muzeum Gdańska.

Na wystawie znajdą się m.in. dzieła i pamiątki związane z życiem artysty, rodzinne portrety, listy oraz grafiki. Część prezentowanych prac pochodzi z zagranicznych i krajowych instytucji oraz ze zbiorów prywatnych. Wśród wypożyczających wymieniono berlińskie Akademie der Künste, Stadtsmuseum oraz Staatsbibliothek, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, a także kolekcjonera Jakuba Pączka i inne osoby prywatne.

Kuratorska opowieść prowadzi zwiedzających przez kolejne etapy życia i twórczości artysty. Organizatorzy zapowiadają też wydarzenia towarzyszące, które mają odbyć się we wrześniu i październiku.

Podróż z 1773 roku jako klucz do historii miasta

Jednym z najważniejszych motywów ekspozycji jest pobyt Daniela Chodowieckiego w Gdańsku w 1773 roku. Po blisko trzydziestu latach spędzonych w Berlinie artysta wrócił do miasta dzieciństwa i zostawił po sobie szczegółowy dziennik oraz dziesiątki szkiców.

To właśnie ten materiał czyni jego podróż tak cenną dla historyków i miłośników miasta. Chodowiecki nie skupiał się wyłącznie na najbardziej rozpoznawalnych zabytkach. Zamiast tego notował codzienność: ludzi spotykanych na ulicach, wnętrza mieszczańskich domów i miejskie sceny, które pozwalają odtworzyć atmosferę XVIII-wiecznego Gdańska z wyjątkową dokładnością.

Po raz pierwszy oryginalne rysunki z tej podróży zestawiono z prowadzonym przez artystę dziennikiem. Dzięki temu widz może porównać ten sam fragment rzeczywistości widziany oczami rysownika i kronikarza.

Od ucznia sklepu do dyrektora akademii

Ekspozycja pokazuje Chodowieckiego nie tylko jako twórcę, ale również jako syna kupieckiej rodziny, męża, ojca, członka społeczności hugenotów, społecznika i człowieka silnie związanego z ideami oświecenia. Przypomina też jego drogę zawodową – od ucznia sklepu korzennego do dyrektora Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie.

Widzowie zobaczą również mniej znane polskie wątki biografii artysty. Wystawa ma pokazać, jak duży wpływ wywarł on na rozwój europejskiej ilustracji oraz jak szeroko rozchodziły się jego prace. Już za życia były kolekcjonowane, kopiowane i fałszowane, a dziś kolekcjonerzy wciąż poszukują pierwszych wydań jego grafik.

W czasie trwania ekspozycji ma ukazać się także polsko-niemiecko-ukraiński katalog z esejami o twórczości Chodowieckiego oraz o mniej znanej w Polsce części spuścizny przechowywanej we Lwowie.

Dziedzictwo ważne także dla Gdańska dziś

Wystawa ma znaczenie nie tylko dla badaczy sztuki, lecz także dla mieszkańców Gdańska. To okazja, by zobaczyć miasto sprzed wieków oczami gdańszczanina, który pozostawił po sobie niezwykle dokładny wizualny zapis codzienności. Tego typu opowieści pomagają budować lokalną tożsamość i przypominają, że historia miasta to nie tylko daty i zabytki, ale przede wszystkim ludzie oraz ich codzienne życie.

Jubileuszowe obchody obejmują także inne wydarzenia w mieście. Od 10 lipca w Muzeum Narodowym w Gdańsku można oglądać wystawę „Daniel Chodowiecki. Ilustrator moralista”, a 11 września rozpocznie się pokaz „Daniel Chodowiecki. Nauka, edukacja, reformy”. W dniach 16–18 października zaplanowano jesienną odsłonę Festiwalu Chodowieckiego, 13 września odbędzie się święto ulicy Chodowieckiego, a na październik przewidziano konferencję naukową poświęconą artyście i jego czasom.

Wystawa „Całe życie rysowałem życie. W trzechsetlecie urodzin Daniela Chodowieckiego” będzie prezentowana w Ratuszu Głównego Miasta przy ul. Długiej 46/47. Godziny otwarcia i ceny biletów udostępnia Muzeum Gdańska, a szczegółowe informacje o wystawach z cyklu „Osiem i pół tygodnia” publikuje Muzeum Narodowe w Gdańsku.

Informacje przekazało Muzeum Gdańska.