Gdańsk uczci pamięć ofiar „operacji polskiej” NKWD. Uroczystości na Cmentarzu Łostowickim

We wtorek, 11 sierpnia o godzinie 14.00, u stóp kamienia upamiętniającego ofiary „operacji polskiej” NKWD 1937-38 na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku odbędą się uroczystości upamiętniające 89. rocznicę ludobójstwa Polaków w ZSRR. To moment, w którym miasto pochyla się nad tragedią, która dotknęła 111 091 naszych rodaków – tyle osób, według dokumentów NKWD, zamordowano strzałem w tył głowy.

Kim będą uczestnicy i kto organizuje wydarzenie?

W uroczystości wezmą udział przedstawiciele władz państwowych, samorządowych oraz organizacji społecznych. Wśród zapowiedzianych gości znajdują się: Piotr Kryszewski, dyrektor zarządzający ds. Zielonego Gdańska, Emil Rojek, wicewojewoda pomorski, Hanna Śliwa-Wielesiuk, prezes zarządu Stowarzyszenia Rodzina Katyńska, oraz Maciej Lisicki, wnuk ofiary „operacji polskiej” NKWD.

Organizatorami wydarzenia są miasto Gdańsk, Stowarzyszenie Rodzina Katyńska oraz Związek Sybiraków oddział Gdańsk. Współpraca tych trzech podmiotów pokazuje, jak ważne jest wspólne pielęgnowanie pamięci o ofiarach sowieckiego terroru.

Program uroczystości – co się wydarzy?

Ceremonia będzie miała podniosły i symboliczny charakter. Organizatorzy zaplanowali kilka kluczowych punktów, które mają uczcić pamięć pomordowanych i zesłanych.

• Odegranie hymnu państwowego Rzeczypospolitej Polskiej
• Wystąpienia oficjalne zaproszonych gości
• Modlitwa w intencji ofiar
• Złożenie kwiatów pod kamieniem pamięci
• Odegranie hymnu sybirackiego

Każdy z tych elementów ma wymiar symboliczny – od oddania czci państwu polskiemu, przez duchowe wsparcie dla rodzin, po podkreślenie tożsamości środowisk sybirackich, które do dziś kultywują pamięć o zesłaniach.

Historyczny kontekst – czym była „operacja polska” NKWD?

Uroczystość upamiętnia wydarzenia, które rozpoczęły się na mocy rozkazu operacyjnego nr 00485 szefa NKWD Nikołaja Jeżowa z 11 sierpnia 1937 roku. Była to część szerszej akcji represyjnej wymierzonej w mniejszości narodowe ZSRR, a „operacja polska” była jedną z najkrwawszych.

Według zachowanych dokumentów NKWD, w jej wyniku skazano 139 835 osób. Z tej liczby 111 091 Polaków – obywateli ZSRR – zostało zamordowanych strzałem w tył głowy, a 28 744 osoby skazano na pobyt w łagrach. Wyroki wykonywano natychmiast, bez względu na wiek czy płeć ofiar.

Represje nie ograniczały się do wyroków śmierci. Masowo wywożono Polaków zamieszkujących Ukrainę i Białoruś (wówczas w granicach ZSRR) na Syberię i do Kazachstanu. Łącznie zesłano ponad 110 tys. Polaków. Co istotne, podobnym represjom poddano także przedstawicieli innych narodów i grup etnicznych, ale to Polacy stanowili aż 44,9 proc. wszystkich ofiar operacji narodowościowych NKWD.

Dlaczego ta rocznica jest ważna dla Gdańska?

Gdańsk, jako miasto o bogatej historii i silnych tradycjach solidarnościowych, odgrywa szczególną rolę w pielęgnowaniu pamięci o ofiarach totalitaryzmów. Cmentarz Łostowicki, na którym znajduje się kamień upamiętniający, jest miejscem symbolicznym – to przestrzeń, gdzie mieszkańcy mogą oddać hołd tym, którzy zginęli za wschodnią granicą. Dla lokalnej społeczności to także okazja do refleksji nad wartością wolności i praw człowieka, które są fundamentem współczesnej Polski.

Obecność przedstawicieli władz centralnych i samorządowych podkreśla, że pamięć o ofiarach NKWD jest ważna nie tylko dla rodzin bezpośrednio dotkniętych tragedią, ale dla całego narodu. To również sygnał, że Gdańsk konsekwentnie realizuje misję upamiętniania ofiar zbrodniczych systemów.

Co dalej? Pamięć, która łączy pokolenia

Uroczystości rocznicowe to nie tylko chwila zadumy, ale także zobowiązanie do przekazywania prawdy historycznej młodszym pokoleniom. Obecność wnuka ofiary „operacji polskiej” – Macieja Lisickiego – pokazuje, że pamięć o tych wydarzeniach jest wciąż żywa i przechodzi z pokolenia na pokolenie.

Organizatorzy zapraszają wszystkich mieszkańców Gdańska do udziału w uroczystości, która odbędzie się w najbliższy wtorek. To ważny moment, by wspólnie oddać cześć tym, którzy stracili życie w wyniku nieludzkiej polityki Związku Sowieckiego. Informacje przekazał Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku.