Gdańsk zamienia galerię w miasto dla dzieci – wystawa, którą można przebudować

Gdańskie Centrum Sztuki Współczesnej zaprasza na wystawę, której nie można po prostu oglądać – trzeba w niej działać. Od 25 lipca do 13 grudnia 2026 roku w przestrzeni GCSW przy ul. Jaskółczej 1 powstanie miniaturowe miasto, w którym to dzieci decydują o kształcie ulic, placów i miejsc spotkań. To nie zabawa w architekta – to prawdziwe laboratorium wspólnoty.

Miasto bez instrukcji obsługi

Wystawa „Modele wspólnoty. Wystawa do zabawy” odchodzi od tradycyjnego modelu ekspozycji, gdzie widz jest biernym odbiorcą. Zamiast szklanych gablot i tabliczek „nie dotykaj” – w sali wystawienniczej pojawił się prototyp miasta z placem, przedprożem i konstrukcjami zaczerpniętymi z gdańskiej architektury. Dzieci mogą samodzielnie układać ścieżki, tworzyć tymczasowe place zabaw i negocjować z innymi, jak korzystać ze wspólnej przestrzeni.

Projekt nawiązuje do legendarnego działania duńskiego artysty Palle Nielsena, który w 1968 roku w sztokholmskim Moderna Museet stworzył przestrzeń całkowicie pozbawioną zakazów, oddając ją dziecięcej wyobraźni. Gdańska wersja stawia pytania, które dziś brzmią szczególnie aktualnie: czy instytucja kultury może być miejscem współtworzonym przez najmłodszych? I jak powinno wyglądać miasto, w którym dziecko jest pełnoprawnym użytkownikiem?

Do przebudowy – dosłownie

Za projekt przestrzeni odpowiada znany duet architektoniczny BudCud. Architekci zaprojektowali układ, który można dowolnie przeorganizowywać – elementy są lekkie, mobilne i bezpieczne. Inspiracją były detale gdańskiej starówki oraz współczesne place zabaw, ale bez typowych dla nich sztywnych konstrukcji. W efekcie każda wizyta na wystawie może wyglądać inaczej.

Kuratorki – Izabela Wieczorek i Aneta Lehmann – podkreślają, że wystawa nie ma zamkniętego scenariusza. To uczestnicy nadają jej kształt, a personel GCSW pełni rolę obserwatora i mediatora, nie instruktora. Dzięki temu dzieci uczą się odpowiedzialności za wspólną przestrzeń – poprzez zabawę, bez moralizatorskiego tonu.

Laboratorium wspólnoty

Organizatorzy mówią wprost: wystawa to laboratorium, w którym testowane są modele współbycia. Dzieci muszą ustalić zasady – kto i gdzie może budować, jak dzielić się elementami, co zrobić, gdy dwóch małym architektom spodoba się to samo miejsce. To ćwiczenie z demokracji w praktyce.

Ekspozycja wpisuje się też w szerszą refleksję nad rolą instytucji kultury. Czy muzeum może być placem zabaw? Czy sztuka współczesna ma prawo angażować fizycznie i emocjonalnie, nie tylko intelektualnie? GCSW odpowiada twierdząco i zaprasza do dialogu pokolenia, które często w galeriach bywa jedynie gościem, a nie gospodarzem.

Dla mieszkańców Gdańska to wydarzenie ma szczególne znaczenie. Dolne Miasto, gdzie mieści się GCSW, od lat przechodzi transformację – pojawiają się nowe inwestycje, zmienia się tkanka społeczna. Wystawa pokazuje, że przestrzeń publiczna może być kształtowana oddolnie, a dzieci nie są tylko „przyszłymi użytkownikami” miasta – są nim już dziś.

Wernisaż wystawy odbędzie się w najbliższą sobotę o godzinie 12:00. Wstęp w dniu otwarcia jest bezpłatny, w pozostałe dni obowiązują bilety. Warto przyjść z rodziną i przekonać się, jak smakuje miasto, które można zbudować od nowa za każdym razem, gdy przekracza się jego próg.