Nowa Rada Programowa Domu Literatury w Gdańsku. Znamy skład i pierwsze ustalenia

Dom Literatury w Gdańsku wchodzi w kolejny etap rozwoju – z nowym gremium, które ma pilnować jakości i kierunku działań instytucji. 17 czerwca 2026 odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Programowej Domu Literatury w Gdańsku. Zespół został powołany na czteroletnią kadencję przez Aleksandrę Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

Rada ma opiniować program instytucji, a także przygotowywać rekomendacje dotyczące dalszego rozwoju Domu Literatury i jego priorytetów. W składzie znaleźli się przedstawiciele różnych środowisk: osoby związane z literaturą, badaniami akademickimi, przekładem, dziennikarstwem i samorządem.

Powołanie Rady Programowej to ważny krok w rozwoju Domu Literatury w Gdańsku. Zależy nam, aby była to instytucja tworzona we współpracy ze środowiskiem literackim i eksperckim – miejsce, które z jednej strony pielęgnuje bogate dziedzictwo naszego miasta, a z drugiej otwiera przestrzeń dla nowych głosów i współczesnych form twórczości. Wierzę, że z pomocą Rady Programowej będziemy konsekwentnie wzmacniać pozycję Gdańska jako ważnego ośrodka literackiego – zarówno w Polsce, jak i w międzynarodowej sieci miast literatury.

Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska

Kto znalazł się w Radzie i kto nią pokieruje

Powołane gremium ma łączyć doświadczenia twórców, ekspertów i osób związanych z organizowaniem kultury. Wśród członków Rady Programowej Domu Literatury w Gdańsku znaleźli się:

• Michał Rusinek – literaturoznawca, pisarz i tłumacz, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, wieloletni sekretarz Wisławy Szymborskiej i prezes Fundacji jej imienia, popularyzator wiedzy o języku i literaturze
• Katarzyna Żelazek – dziennikarka, autorka, redaktorka, edytorka, animatorka projektów kulturalnych związana ze środowiskiem kulturalnym miasta
• Żaneta Geryk – radna Miasta Gdańska, doktor nauk ekonomicznych, zaangażowana m.in. w prace Komisji Kultury RMG
• Magdalena Grzebałkowska – reporterka i pisarka, autorka biografii i reportaży historycznych, dwukrotnie nominowana do Nagrody Literackiej Nike, związana z trójmiejskim środowiskiem literackim
• Dariusz Szczukowski – literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Gdańskiego i dyrektor Instytutu Filologii Polskiej, badacz literatury współczesnej i dydaktyki literatury
• Zofia Szachnowska-Olesiejuk – tłumaczka literatury, wykładowczyni akademicka, działaczka Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury, autorka kilkudziesięciu przekładów
• Joanna Gierak-Onoszko – reporterka, pisarka i felietonistka, laureatka Nagrody Nike Czytelników, prezeska Unii Literackiej; wybrana Przewodniczącą Rady Domu Literatury w Gdańsku

Jak podkreślają organizatorzy, właśnie taka mieszanka kompetencji ma pomóc Domowi Literatury łączyć pamięć o literackiej przeszłości miasta z nowymi formami opowiadania o współczesności.

Pierwszy rok Domu Literatury: 102 wydarzenia i stały program na Długiej

Inauguracyjne posiedzenie Rady było także okazją do podsumowania pierwszych miesięcy pracy instytucji. Dom Literatury w Gdańsku działa formalnie od 1 lipca 2025 roku. Członkowie Rady zapoznali się z tym, co zrealizowano w pierwszym roku funkcjonowania oraz z planami na drugą połowę 2026 roku.

Liczby pokazują tempo startu: od początku działalności przygotowano 102 wydarzenia, a łączna frekwencja przekroczyła 2500 odbiorców. Tymczasowa siedziba przy ul. Długiej 35 stała się miejscem regularnych debat, spotkań autorskich i warsztatów literackich – zarówno dla dzieci, jak i dorosłych.

Kontynuowany był również cykl wydarzeń performatywnych, w których gdańskie teksty literackie otrzymywały nowe, sceniczne interpretacje. To jeden z kierunków, w którym instytucja łączy literaturę z innymi formami pracy z publicznością.

Open call i współpraca z lokalnym środowiskiem

W 2026 roku Dom Literatury uruchomił też open call, czyli otwarty nabór pomysłów na wydarzenia zgłaszane przez lokalnych twórców i organizacje. To narzędzie ma wzmacniać współpracę z gdańskimi pisarzami, tłumaczami, aktywistami oraz NGO-sami – i w praktyce poszerzać program o inicjatywy oddolne.

W ten sposób instytucja, będąca operatorem programu Gdańsk Miasto Literatury UNESCO, ma nie tylko tworzyć własną ofertę, ale też oddawać część przestrzeni tym, którzy działają w kulturze na co dzień.

Literacka Mapa Gdańska, UNESCO i rezydencje: coraz więcej międzynarodowych wątków

Wśród projektów, które zyskały rozpoznawalność, znalazła się Literacka Mapa Gdańska – zaprezentowana w 2025 roku jako gra miejska prowadząca śladami literackimi. W 2026 roku projekt jest kontynuowany: kolejna odsłona została poświęcona Marii Janion, a premierę zaplanowano podczas Gdańskich Targów Książki. Wydarzeniu towarzyszyło świętowanie tytułu Gdańska Miasta Literatury UNESCO.

Równolegle gdańscy autorzy i autorki byli publikowani na platformie miastoliteratury.com, a Dom Literatury organizował cykliczne spotkania wspólnego pisania. Istotną nowością jest to, że w 2026 roku – dzięki obecności Gdańska w sieci UNESCO – lokalni artyści po raz pierwszy mogli skorzystać z dedykowanego im programu rezydencyjnego.

Międzynarodowe wątki pojawiły się także w praktyce wyjazdów i wizyt. W ramach współpracy z Barceloną Miastem Literatury UNESCO z rezydencji w Katalonii skorzystała Magda Danaj. Z kolei w ramach programu ICORN (Miasta Schronienia) Gdańsk gościł dwoje autorów z Kuby: Zulemę Gutierrez i Javiera L. Morę. Na drugą połowę 2026 roku zaplanowano kolejne nabory i rezydencje, w tym program im. Güntera Grassa.

Dom Literatury wspierał też obecność twórców z Gdańska poza regionem: poetki Urszula Morga i Diana Lenart zostały zaproszone na Festiwal Miłosza w Krakowie, Aleksandra Majdzińska prezentowała swoją książkę w Hiszpanii, a twórczość Leny Pelowskiej pojawiła się w przestrzeni publicznej estońskiego Tartu.

Powołana Rada Programowa ma teraz porządkować te wątki, wskazywać priorytety i dbać o spójność działań. Pierwsze spotkanie – poza bilansem – otworzyło dyskusję o tym, jak Dom Literatury w Gdańsku ma się rozwijać w kolejnych latach jako stały punkt na mapie kulturalnej miasta i regionu.