Daniel Mikołaj Chodowiecki
Biografia
Daniel Mikołaj Chodowiecki urodził się w Gdańsku w rodzinie hugenockiej. Matka, Marie Henriette Ayrer, była córką złotnika Daniela Ayrera i urodzona w Szwajcarii. Ojciec Gotfryd Chodowiecki pochodził ze szlachty polskiej spod Gniezna. Dziadek Christian był kupcem, który osiadł w Gdańsku. Początkowo Daniel wykonywał zawód kupca. W wieku siedemnastu lat wyjechał na praktykę handlową do Berlina, gdzie spędził większość życia i objął stanowisko dyrektora Pruskiej Akademii Sztuki.
Mimo mieszkania w Niemczech czuł się częściowo Francuzem z powodu matki, częściowo Gdańszczaninem i Polakiem. Po rozbiorze Polski w 1772 napisał list do hrabiny Solms-Laubach, podkreślając polskie korzenie, a w liście do Józefa Łęskiego dodał, że jest prawdziwym Polakiem, chociaż jako pierwszy z Chodowieckich osiadł w Niemczech.
Część twórczości poświęcił Polsce i polskim tematom historycznym. Najbardziej znany w Polsce jest cykl 108 rysunków powstałych w 1773 roku podczas dwumiesięcznego pobytu w Gdańsku. Berlin wydał dwa kalendarzyki (1796 i 1797) z polskimi postaciami i wydarzeniami; był również autorem obrazu Konstytucja 3 maja.
Daniel miał brata Jana Sereniusza, ministra braci czeskich. W latach pięćdziesiątych XVIII wieku poświęcił się malarstwu, potem zajął się akwafortą i stał się cenionym ilustratorem. Dzięki pracom zyskał uznanie berlińskiej Akademii Umiejętności, która zleciła mu ilustracje do kalendarza; odtąd otrzymywał liczne zamówienia. Jeden z poetów, których tomiki ozdobiły jego grafiki, stwierdził, że bez niego wiele książek nie znalazłoby czytelnika.
Z licznych prac ocalało około 30 rysunków, w tym dwa w Muzeum Narodowym w Gdańsku. Stworzył około 4000 rysunków i ponad 2000 rycin, wykonywanych głównie techniką akwaforty, zwykle tuszem i piórem, prezentujących życie mieszczaństwa.
W 1774 roku ukazał się traktat Das Elementarwerks autorstwa Johannesa Basedowa; czterotomowe dzieło ilustrowane przez Chodowieckiego stanowiło przystępny przekaz ówczesnej wiedzy o świecie. Jego grafiki inspirowały także twórców filmowych, w tym Kubricka; scenograf Ken Adam otrzymał Oscara za Barry Lyndon. Goethe oraz Günter Grass również wyrazili uznanie dla jego prac.
Upamiętnienie: w 1992 roku Günter Grass założył Fundację im. Daniela Chodowieckiego w Berlinie, a od 1993 roku organizuje Konkurs o Nagrodę im. Daniela Chodowieckiego na polski rysunek i grafikę. W Gdańsku, Krakowie, Sopocie i Berlinie znajdują się ulice poświęcone artyście. Jest patronem tramwaju Pesa Swing oraz dzwonu carillonu w Ratuszu Głównego Miasta w Gdańsku. 16 października 2020 ukazał się film animowany Chodowiecki w reżyserii Jakuba Pączka poświęcony Danielowi Chodowieckiemu. W maju 2023 r. do Muzeum Gdańska trafiły portrety Daniela Chodowieckiego i Jeanne Chodowieckiej, zakupione na aukcji w Berlinie; były pokazane w Domu Uphagena, będąc pierwszym w zbiorach muzeum wizerunkiem artysty.