Johannes Paul Aeltermann
Biografia
Johannes Paul Aeltermann urodził się w Gdańsku w rodzinie mistrza szewskiego Franza Aeltermanna i Elżbiety z domu May. Po ukończeniu gimnazjum w Gdańsku w 1898 roku wstąpił do seminarium duchownego w Pelplinie i 13 marca 1904 otrzymał święcenia kapłańskie. Pracował jako wikariusz m.in. w Gdańsku i Starogardzie Gdańskim. W początkowym okresie swojej działalności publicznej był niesłusznie posądzany o germanizowanie polskich dzieci; w 1911 wygrał proces z redakcją Pielgrzyma, a rok później z redaktorem Gazety Gdańskiej.
6 września 1912 został proboszczem parafii w Mierzeszynie (łącznie z kościołem filialnym w Przywidzu), znajdujących się w latach 1920–1939 w granicach Wolnego Miasta Gdańska. Prowadził ożywioną działalność społeczną i stał się zdecydowanym przeciwnikiem hitleryzmu: 21 maja 1933 wydał ośmiostronicową broszurkę Hakenkreuz oder Christenkreuz? (kazanie przedwyborcze), ostrzegając przed narodowym socjalizmem i jego sprzecznością z zasadami religii chrześcijańskiej. Po dojściu nazistów do władzy spotykały go szykany, m.in. był aresztowany przez policję, zwolniony po interwencji biskupa gdańskiego Edwarda O’Rourkego; bojówkarze narodowosocjalistyczni atakowali jego plebanię i obrzucali ją kamieniami.
Po wybuchu wojny i wcieleniu Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy, ksiądz Aeltermann został aresztowany i zabrany do Nowego Wieca, gdzie rozstrzelano go wraz z grupą ok. 60 Polaków z okolicy (w tym 2 polskich księży). Niezłomny w swej postawie, do ostatka udzielał swoim współwięźniom pociechy religijnej przed śmiercią. Księża zostali zamordowani jako ostatni z tej grupy, wcześniej zmuszono ich do wykopania sobie grobu.
Szczątki Aeltermanna zostały po wojnie ekshumowane i 17 maja 1945 złożone w grobie obok kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Mierzeszynie. Jego imieniem nazwano 13 października 2003 Szkołę Podstawową w Mierzeszynie. Kościół katolicki w Niemczech uznaje go za jednego z męczenników wiary XX wieku. Prowadzone są starania o beatyfikację.
30 sierpnia 2020 w Mierzeszynie przy ul. Wolności 19 odsłonięto pomnik ks. Aeltermanna.