Jerzy Adamski
Biografia
Jerzy Adamski (ur. 23 stycznia 1922 w Gdańsku, zm. 18 listopada 2001 w Warszawie) – polski krytyk literacki i teatralny, także tłumacz literatury włoskiej i francuskiej, eseista, pisarz, pedagog oraz pracownik naukowy, doktor filologii romańskiej, wykładowca. Członek Klubu Krytyki Teatralnej. Recenzent m.in. Kultury i Expressu Wieczornego.
Był synem Michała, urzędnika Ministerstwa Komunikacji, i Heleny z domu Marciszewskiej. Uczył się w Liceum im. Władysława IV w Warszawie i był harcerzem 17. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej na Pradze.
Podczas okupacji niemieckiej pozostał w Warszawie, kontynuował naukę na tajnych kompletach. W 1941 zdobył świadectwo dojrzałości i rozpoczął studia na konspiracyjnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich w Warszawie na kierunku filologia romańska. Był sekcyjnym w praskich Grupach Szturmowych Szarych Szeregów i żołnierzem Armii Krajowej (ps. Jastrzębiec II, batalion Zośka). Ukończył także konspiracyjną Podchorążówkę; walczył w powstaniu warszawskim jako dowódca 111. plutonu w Zgrupowaniu Krybar, a po kapitulacji został wywieziony do Niemiec do Stalagu XI B Fallingbostel.
Po zakończeniu działań wojennych kontynuował studia filologiczne w Rzymie, Londynie i Paryżu. W 1949 r. ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim, uzyskując tytuł magistra filologii romańskiej. Następnie prowadził działalność pedagogiczną na Uniwersytetach Wrocławskim i Warszawskim oraz w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi (1954–1956). W latach 1961–1989 był wykładowcą w PWST w Warszawie, a w latach 1966–1970 prorektorem tej uczelni. W 1962 uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych.
W latach 1951–1954 pracował w Państwowym Instytucie Wydawniczym jako kierownik Redakcji Literatury Romańskiej, potem w Redakcji Współczesnej Literatury Polskiej. Należał do zespołu redakcyjnego Przeglądu Kulturalnego (1954–1961). Współpracował z Nową Kulturą (od 1953) i Nowymi Książkami (1959–1965). Od 1960 współpracował z Polskim Radiem.
W okresie PRL był członkiem PZPR. W 1956 wstąpił do Związku Literatów Polskich. Od 1983 był członkiem Narodowej Rady Kultury, od 1986 jej wiceprzewodniczącym. W latach 1984–1989 był samodzielnym pracownikiem naukowym w Akademii Nauk Społecznych przy KC PZPR.
Krytyką literacką zajął się w roku 1946 na łamach prasy literackiej. W 1952 został członkiem zespołu redakcyjnego tygodnika Przegląd Kulturalny, na stanowisku tym pracował do 1961. Udzielał się też jako krytyk teatralny w rozmaitych gazetach i czasopismach. Publikował studia, artykuły publicystyczne, recenzje literackie i teatralne m.in. w Dialogu (od 1959), Teatrze (od 1961), Nowych Drogach (od 1961), Kulturze (od 1966), Szpilkach (1982), Życiu Warszawy (1984). W latach 1979–1981 był stałym recenzentem teatralnym Expressu Wieczornego, felietony publikował w Trybunie Ludu (1991, pod ps Jakub Rozpruwacz) i miesięczniku Miraż (1992, pod ps Fryc Nietzsche).
W latach 1960–1989 cykl swoich komentarzy teatralnych przedstawiał w warszawskiej Telewizji; w latach 1968–1975 prowadził również cykl komentarzy literackich pt. Lektury, lektury w Programie III Polskiego Radia.
Współpracował z wieloma polskimi teatrami jako tłumacz, autor adaptacji oraz konsultant dramaturgiczny. Brał udział w przygotowywaniu inscenizacji m.in. Adama Hanuszkiewicza, Romana Kłosowskiego, Jerzego Rakowieckiego, Olgi Koszutskiej, Augusta Kowalczyka, Stefanii Domańskiej, Mieczysława Górkiewicza. W 1988 wystąpił w spektaklu Teatru Telewizji Samobójca w reżyserii Kazimierza Kutza.
Zmarł w Warszawie i pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A3 tuje-2-6).
Życie prywatne: w 1949 poślubił Irenę Więcek, urzędniczkę (rozwód w 1963). W 1963 zawarł związek małżeński z Izabellą Cywińską, reżyserką (rozwód w 1976).