Jan DantyszekherbuDantyszek
Biografia
Jan DantyszekherbuDantyszek (łac. Dantiscus, Dantiscus de Curiis), urodzony 1 listopada 1485 r. w Gdańsku, pochodził z rodziny pruskiej niemieckiego pochodzenia. Jego dziad osiadł w Gdańsku; przydomki Flachsbinder i Linodesmon wywodzą się z rzemieślniczych tradycji rodzinnych. Jego ojciec był piwowarem i kupcem, co zapewniło rodzinie znaczny majątek.
Po ukończeniu szkoły parafialnej w Grudziądzu w 1499 r. podjął studia na uniwersytetach w Greifswaldzie i Krakowie. W 1503 r. został pisarzem królewskim na dworze Jagiellonów. W latach 1504–1505 reprezentował dwór królewski na zjazdach Prus Królewskich, a następnie wyruszył w długą podróż po Europie i Azji Mniejszej, podczas której doskonalił języki obce i nabył europejskiego obycia.
W 1515 r. brał udział w zjeździe wiedeńskim i pozostawał do 1517 r. jako poseł króla przy cesarzu, wielokrotnie wysyłany był też na misje do Republiki Weneckiej. W 1518 r. był posłem w Hiszpanii. W latach 1518–1519 działał w imieniu Zygmunta I na rzecz przejęcia majątku Izabeli Aragońskiej oraz odzyskania posagu Bony Sforzy, a następnie brał udział w wojnie z Zakonem Krzyżackim. Prowadził dyplomatyczne podróże po Europie w latach 1522–1523, wizytując Henryka VIII, Tomasza Morusa i cesarza, omawiając m.in. egzekwowanie postanowień II pokoju toruńskiego; spotkał się także z Marcinem Lutrem i Melanchtonem.
W 1524 r. rozpoczął misję w imieniu królowej Bony i zajął majątek Izabelli Aragońskiej; po powrocie objął funkcję stałego ambasadora przy cesarzu Karolu V. 13 marca 1525 r. Zygmunt Stary nadał mu ten tytuł – pierwszy w historii Polski. Odniósł sukces w wielu sprawach pruskich i zasłynął z używania szyfrów w korespondencji dyplomatycznej. Po powrocie do kraju skupił się na duszpasterstwie i zwalczaniu protestantyzmu, będąc proboszczem parafii mariackiej w Gdańsku, a od 1530 r. biskupem chełmińskim i od 1537 r. biskupem warmińskim.
Jako biskup był mecenasem sztuki i humanistą o szerokich kontaktach międzynarodowych - korespondował z Erazmem z Rotterdamu i Georgiem Sabinusem, a w Wittenberdze spotkał Marcina Lutra. Był bliskim przyjacielem Hernána Cortésa i otrzymał laur poetycki od Maksymiliana I. Cesarz nadał mu tytuł doktora obojga praw, a Karol V wybił z jego czci medal. Zmarł 27 października 1548 r. w Lidzbarku Warmińskim; pochowano go w Fromborku. Jego wnukiem był Hieronim Gracjan.