Gdańsk zaprasza na dni wolności: od Strefy Społecznej po debaty o przyszłości Europy

Przełom z 1989 roku znów wybrzmi w Gdańsku – tym razem nie tylko jako rocznicowa opowieść, ale jako pretekst do rozmów o współczesności. W dniach 30 maja – 4 czerwca miasto organizuje Święto Wolności i Praw Obywatelskich 2026: cykl debat, spotkań, wydarzeń edukacyjnych i historycznych oraz inicjatyw przygotowanych wspólnie z organizacjami społecznymi. Szczegóły programu przedstawiono podczas konferencji prasowej 15 maja w Europejskim Centrum Solidarności.

Obchody nawiązują do wyborów 4 czerwca 1989 – pierwszych po II wojnie światowej, w których o mandaty posłów i senatorów mogli walczyć kandydaci spoza partii komunistycznej. Komitet Obywatelski „Solidarność” zdobył wówczas 99 miejsc w Senacie (na 100 możliwych) oraz wszystkie 161 mandatów w Sejmie przeznaczone dla strony solidarnościowej. Choć w Polsce wciąż stacjonowały wojska sowieckie, a Polska Zjednoczona Partia Robotnicza nie ogłosiła jeszcze samorozwiązania, to właśnie tamte wybory stały się punktem zwrotnym i początkiem polskiej demokracji.

„Święto Wolności i Praw Obywatelskich to dla Gdańska czas szczególny. Wracamy pamięcią do 4 czerwca 1989 roku, kiedy Polki i Polacy pokazali, jak wielką wartością są wolność, demokracja i obywatelska solidarność.”

Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska

Jak podkreśla prezydent Gdańska, ideą wydarzenia jest nie tylko przypominanie historii, ale też pokazanie codziennej pracy osób i środowisk, które budują społeczeństwo obywatelskie. W tym roku do miasta ponownie ma przyjechać niemal 200 organizacji pozarządowych z całej Polski – by spotkać się z mieszkańcami i rozmawiać o wyzwaniach, które wchodzą do naszych domów, szkół i miejsc pracy.

Strefa Społeczna na 100czni: blisko 200 organizacji, debaty, warsztaty i nowa scena

Sercem obchodów będzie Strefa Społeczna zaplanowana na 30–31 maja na terenach postoczniowych – 100cznia. To jedno z największych w Polsce spotkań NGO, które łączy formułę otwartego festiwalu z intensywnym programem merytorycznym. Wstęp na wydarzenia jest bezpłatny, a organizatorzy zapowiadają kilka scen i stref tematycznych, by pomieścić zarówno rozmowy eksperckie, jak i spotkania bliższe codziennym sprawom mieszkańców.

„Strefa Społeczna to największe święto społeczeństwa obywatelskiego w Polsce i stały element obchodów Święta Wolności – miejsce, które pokazuje, jaką rolę organizacje społeczne odegrały w budowaniu demokracji po 1989 roku.”

Jacek Bendykowski, prezes Fundacji Gdańskiej

Na Scenie Głównej zapowiedziano cykl debat przygotowanych przez Press Club Polska. Wśród prowadzących mają pojawić się Magdalena Rigamonti i Jarosław Włodarczyk, a wśród gości m.in. Jolanta Kwaśniewska, Doda, gen. Roman Polko oraz dziennikarze z Ukrainy. W programie niedzielnym przewidziano także rozmowy z udziałem osób ze świata mediów i kultury, m.in. Adama Michnika i Bartosza Wielińskiego, oraz spotkania o charakterze kulturalnym i społecznym.

Obok scen eksperckich działają przestrzenie programowane bezpośrednio przez organizacje: Scena Outside i Scena Kuźnia. To tam mają wybrzmiewać tematy dotyczące praw człowieka, samorządu, zdrowia, środowiska czy sytuacji różnych grup społecznych – przygotowane przez kilkadziesiąt organizacji z całej Polski.

Istotną częścią Strefy Społecznej będzie bezpośredni kontakt z organizacjami: na uczestników czeka blisko 200 stoisk, a więc okazja, by poznać konkretne inicjatywy i sprawdzić, jak w praktyce można włączyć się w działania społeczne.

• 30–31 maja – Strefa Społeczna na 100czni, debaty, warsztaty, stoiska organizacji i przestrzeń rekreacyjno-edukacyjna
• Sceny tematyczne: Scena Główna, Scena Outside, Scena Kuźnia
• Nowość: Strefa Prezentacji – krótkie wystąpienia, w których organizacje pokażą, czym się zajmują

Właśnie Strefa Prezentacji jest jedną z tegorocznych nowości. Na oddzielnej scenie organizacje mają przedstawiać swoją działalność w krótkiej formule. Zapowiedziano m.in. udział: Fundacja DKMS, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Fundacja Ośmiornice Kreatywności, Stowarzyszenie Park ON oraz Fundacja Akceptacja – a także wielu innych podmiotów działających w obszarze zdrowia, edukacji i wsparcia społecznego.

Organizatorzy podkreślają, że Strefa Społeczna ma być miejscem dla różnych pokoleń, dlatego program uzupełnią działania edukacyjne, strefy warsztatowe i przestrzeń dla dzieci oraz rodzin.

Europejskie Centrum Solidarności: historia, edukacja i rozmowa o demokracji

Obchody są rozpisane na kilka dni i wykraczają poza Strefę Społeczną. Europejskie Centrum Solidarności przygotowało program łączący wątki historyczne, edukacyjne i kulturalne, które mają pokazać, jak doświadczenie 4 czerwca 1989 roku rezonuje dziś w debatach o kondycji demokracji.

„Święto Wolności od lat budowane jest jako święto społeczeństwa obywatelskiego – przestrzeń spotkania bardzo różnych środowisk i perspektyw. (…) To nie tylko refleksja nad przeszłością, ale przede wszystkim rozmowa o tym, jaka przyszłość czeka Europę i jaką odpowiedzialność ponosimy jako wspólnota.”

Magdalena Mistat, p.o. dyrektor Europejskiego Centrum Solidarności

W programie ECS znajdzie się również otwarcie nowej przestrzeni edukacyjnej dla najmłodszych: Sali Małych Stoczniowców, inspirowanej stoczniową tematyką i ideą współpracy. Na 31 maja w godz. 11.00–16.30 zaplanowano rodzinny blok pod hasłem „Statki buduje się razem” – z aktywnościami zarówno w budynku ECS, jak i w jego otoczeniu. Wśród propozycji mają się pojawić gry rodzinne, warsztaty, działania plenerowe oraz spektakle teatru kamishibai.

Wątek kulturalny wzmocni Mobillon – cykl koncertów mobilnego carillonu, które mają przybliżyć uczestnikom muzyczne dziedzictwo Gdańska.

3 i 4 czerwca: Akademia Solidarności, spotkanie z laureatem Nobla i rocznicowe spacery

Kolejne dni obchodów zapowiadają się równie intensywnie. 3 czerwca odbędzie się finał Akademii Solidarności – międzynarodowego projektu dla młodych dziennikarzy z Europy, poświęconego m.in. wolności słowa, odpowiedzialności mediów i przeciwdziałaniu dezinformacji. Tego samego dnia zaplanowano spotkanie z Alesiem Bialackim, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla i działaczem na rzecz praw człowieka.

Natomiast 4 czerwca, w rocznicę wyborów 1989 roku, program ma mocno odwoływać się do pamięci o demokratycznym przełomie. W planach są m.in. spacery tematyczne po wystawie stałej ECS prowadzone przez Jana Krzysztofa Bieleckiego oraz Annę Bea.

Święto Wolności i Praw Obywatelskich 2026 ma w Gdańsku połączyć trzy perspektywy: pamięć o wydarzeniach sprzed dekad, energię współczesnych organizacji społecznych i rozmowę o tym, jak w zmieniającej się Europie chronić demokrację oraz prawa obywatelskie. Dla mieszkańców oznacza to kilka dni otwartych debat, spotkań i wydarzeń, w których można uczestniczyć nie jako widz, ale jako współtwórca miejskiej wspólnoty.